Tu wam żyć i tu wam zdychać

– Załadowano nas do bydlęcych wagonów. Od tej chwili przestaliśmy być traktowani jak ludzie. Jechaliśmy przez cztery tygodnie. Czasem pociąg zatrzymywał się na chwilę. Tylko po to, by strażnicy mogli wyrzucić trupy w przydrożne zaspy śniegu.

Zofia Haciska-Pawłowska wyjmuje ze starego albumu czarno-białe zdjęcie. Centralną postacią jest kobieta w średnim wieku, ubrana w biały strój przypominający uniform lekarski. Po obu jej stronach widać dwie nastoletnie dziewczynki z zaplecionymi warkoczami. Kobieta i dziewczęta delikatnie się uśmiechają. Poniżej, na najniższym stopniu schodów, siedzi chłopiec i szczerzy zęby do obiektywu. Pod fotografią brakuje podpisu. – Wyglądamy, jakbyśmy byli szczęśliwi – mówi pani Zofia. – Bo w tych nieludzkich warunkach, w jakich przyszło nam żyć, każdy dzień był walką o człowieczeństwo i choćby ten delikatny uśmiech na twarzy – wyjaśnia. Zdjęcie zostało zrobione w sowieckim łagrze. – Ta dziewczynka po prawej to ja – tłumaczy pani Zofia. – Obok stoi mama, która jako pielęgniarka pracowała w prowizorycznym szpitalu, dalej siostra Oleńka i brat Wiesiek.

Raj skąpany we krwi

Rodzina Haciskich przed wojną mieszkała w województwie nowogródzkim. W dworku w Stołowiczach przyszła na świat trójka dzieci Kazimiery i Zdzisława Haciskich. – Ojciec był wojskowym, oficerem kawalerii w rezerwie. Pracował także jako urzędnik państwowy. Mama razem z babcią Julią gospodarzyły – opowiada pani Zofia. – Nasz dom był wesoły, gwarny i otwarty dla innych. Rodzice zapraszali dużo gości, dla których pełen wspaniałych pomysłów teatrzyk dziecięcy, złożony z mojego rodzeństwa i kuzynostwa, wystawiał wspaniałe spektakle – wspomina. Kiedy była ładna pogoda, dzieci wybiegały do parku, robiły gniazda na drzewach, w których przesiadywały ze słodyczami i snuły swoje dziecięce opowieści. – Nasz dwór był dla mnie rajem na ziemi. To właśnie tam spędziłam najszczęśliwsze lata swojego życia – mówi pani Zofia.

Niestety, beztroskie dzieciństwo brutalnie przerwała wojna. – Tatusia wcielono do polskiej armii. Od tego momentu naszą ostoją została mama – wspomina. Pani Zofia pamięta nisko lecące niemieckie samoloty, ostrzeliwujące z karabinów maszynowych rolników pracujących na polach. Jednak najgorsze nadeszło dopiero wraz z wkroczeniem na Kresy Wschodnie Armii Czerwonej.  Pewnego dnia, już po zapadnięciu zmroku, ktoś zapukał w okno rodziny Haciskich. Okazało się, że to NKWD. – Przyszli po naszego wujka Wacława, brata tatusia. Powiedzieli, że zabierają go na przesłuchanie. Następnego dnia został znaleziony martwy na polu. Jedna z kul trafiła go prosto w serce – przypomina sobie pani Zofia.

Haciscy postanowili uciekać. Skorzystali z zaproszenia zaprzyjaźnionej rodziny Wysockich, którzy mieli dom w sąsiedniej miejscowości. Długo nie nacieszyli się spokojem. Willę przyjaciół wkrótce otoczyli enkawudziści...

W bydlęcych wagonach

Był 10 lutego 1940 roku. – W pewnym momencie do środka wdarli się Sowieci i rozpoczęli rewizję. Jeden z pijanych enkawudzistów wymierzył karabin w mamę. Wystarczył kaprys, by padła martwa na ziemię. Na szczęście nie strzelił – wspomina pani Zofia. Dostali pół godziny na spakowanie rzeczy. Na dworcu Sowieci załadowali Zosię, Oleńkę, Wiesia, Kazimierę i babcię Julię do bydlęcego wagonu. W środku było już ok. 50 innych, aresztowanych wcześniej osób. Zaryglowano drzwi od zewnątrz. – Tak zaczęła się nasza straszna podróż, która – jak się później okazało – trwała prawie miesiąc i wiodła na Sybir – opowiada pani Zofia. Wagon wyposażony był w niewielkie, ustawione piętrowo prycze. Na środku stał mały żelazny piecyk. – Nie dawał on zbyt wiele ciepła. A zima była tamtego roku bardzo sroga. Temperatury sięgały nawet 40 stopni poniżej zera – przypomina sobie. Najgorzej miały osoby „mieszkające” najniżej. Ludzie tulili się do siebie, żeby choć trochę się ogrzać. Niestety, wielu zamarzało na śmierć.

– Wagony niemal cały czas były zaryglowane. Drzwi otwierano tylko wtedy, kiedy chciano pozbyć się trupów – mówi pani Zofia. Pierwszy posiłek dostali dopiero po kilku dniach. Dwa wiadra cieniutkiej zupy, tzw. polewajki, i trochę kaszy ugotowanej bez żadnego tłuszczu. – Jedzenie okazało się straszliwie osolone. Po kilku łyżkach poczułam ogromny ból i pieczenie w przełyku. Jakby ktoś wsypał mi do gardła żarzące się węgielki. Ludzie dookoła też zaczęli wyć z pragnienia. Sowieci robili to celowo, aby nas jak najbardziej umęczyć i poniżyć – twierdzi. Pani Zofii ciągle jeszcze wybrzmiewa w uszach rozpaczliwa prośba 2-letniej dziewczynki: „Mamusiu, daj pić, proszę, daj pić!”. – Niestety, właśnie te najmłodsze, najsłabsze dzieci umierały jako pierwsze – podkreśla pani Zofia.

W końcu, po paru tygodniach, mordercza podróż w nieznane zakończyła się. – Pociąg stanął w lesie. Żołdacy zaczęli opróżniać kilkadziesiąt wagonów. Kiedy przyszła kolej na nas, zapadł już zmrok. Sowieci wsadzili nas na sanie, które dowiozły nas do posiołka Połdniewica.

«« | « | 1 | 2 | » | »»

TAGI| RODZINA

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.

    Autopromocja