Dziadki i dziatki

W świecie szybkich zmian technologicznych osoby starsze czerpią z wiedzy i doświadczeń młodszych. Co w zamian za to mogą przekazać młodemu pokoleniu? Okazuje się, że bardzo dużo. Wiele inicjatyw pokazuje, jakie to ważne i potrzebne.

Zmieniający się od wielu lat model rodziny ma niewątpliwy wpływ na więzi społeczne i międzypokoleniowe. Odchodzenie od modelu domu, w którym mieszkają dziadkowie, rodzice i dzieci, częste zmiany miejsca pracy i możliwość wyjazdów za granicę powodują, że kontakty z rodziną są rzadkie. Zmienia się także sposób komunikowania. Wspólne spędzanie czasu jest dzisiaj inne, często trudne do zrozumienia dla starszego pokolenia. Takie naderwanie więzi powoduje utratę poczucia wspólnoty nie tylko rodzinnej, ale i społecznej. Ma to wpływ na funkcjonowanie zarówno rodziny czy lokalnych społeczności, jak i całego społeczeństwa, także w rozumieniu globalnym. Postępująca cyfryzacja, w której uczestniczą wnuki, nierzadko jest zbyt dużym wyzwaniem dla dziadków. Zresztą nie tylko oni mają problem z nadążaniem za nowinkami życia na portalach społecznościowych, coraz to nowemu oprogramowaniu czy ogarnięciu aplikacji, którymi zachwycają się dzieci. W szerszej perspektywie taka technologiczna bezsilność i rezygnacja ze śledzenia tego, co jest „na topie”, może prowadzić do wykluczania całych grup.

Tymczasem wydłużający się średni czas życia i niższa dzietność powodują, że to właśnie osoby starsze są najszybciej powiększającą się grupą społeczną. Grupą, w której drzemie ogromny potencjał. Jak wykorzystać wiedzę, doświadczenie i życiową mądrość seniorów? Jak połączyć te dwa tak różne światy młodych i starych? Okazuje się, że jest to możliwe, a efekty działań łączących pokolenia pozytywnie zaskakują obie strony, pozostawiając trwałe wartości dla kolejnych pokoleń.

Zauważyć problem

Narastający problem został zauważony już wcześniej nie tylko w Polsce. Decyzją Parlamentu Europejskiego i Rady Unii Europejskiej rok 2012 ogłoszono rokiem aktywności osób starszych i solidarności międzypokoleniowej. Dokument zatytułowany „Polityka społeczna wobec osób starszych 2030. Bezpieczeństwo – Uczestnictwo – Solidarność” został przyjęty przez Radę Ministrów 26 października 2018 roku. Jakie działania zostały zaplanowane? Przede wszystkim te związane z aktywizacją społeczną osób starszych. Głównie dotyczy to umożliwienia uczestnictwa w życiu kulturalnym, obywatelskim, społecznym, artystycznym, sportowym i religijnym. Wiąże się to także ze stworzeniem odpowiednich warunków, które pozwolą wykorzystać duży potencjał seniorów na rynku pracy. Kolejnym założeniem zawartym w dokumencie jest zmiana negatywnego postrzegania starości oraz solidarność i integracja międzypokoleniowa. Wreszcie poruszony został problem przeciwdziałania przemocy oraz zaniedbywania osób starszych.

Czy zawarte w dokumentach rządowych założenia znajdują odzew w inicjatywach oddolnych, realizowanych lokalnie?

Żywe srebro

Problem przekazywania doświadczeń międzypokoleniowych i próby nawiązania nowych więzi zaowocowały różnego rodzaju projektami realizowanymi na większą i mniejszą skalę. W broszurze opublikowanej w 2012 roku przez Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich i Wyższą Szkołę Psychologii Społecznej poświęconej dialogowi między starszą i młodszą generacją odnaleźć można sposoby i propozycje nawiązania takiego dialogu. Opisane w niej wskazówki i działania są źródłem i inspiracją dla projektów, które mogą być realizowane również dziś. Skierowane do samorządów lokalnych, organizacji pozarządowych, ośrodków młodzieżowych, domów kultury i domów seniora, uniwersytetów trzeciego wieku czy ośrodków pomocy społecznej pokazują, jak duży jest obszar, na którym można działać. Dotyczy to także grup nieformalnych pracujących na rzecz integracji sąsiedzkiej, lokalnej czy szkolnej.

Dobrym przykładem jest ogólnopolski konkurs „Seniorzy w akcji”. Dzięki działaniom realizowanym od 2008 roku przez Towarzystwo Inicjatyw Twórczych „ę” z wykorzystaniem środków Polsko-Amerykańskiej Fundacji Wolności wsparcie otrzymało wiele ciekawych projektów łączących pokolenia. Dzięki nim wykorzystany został ogromny potencjał czasu wolnego, doświadczenia życiowego i wiedzy, jakim dysponują seniorzy, chętnie dzielący się nim z młodymi.

Osobiste doświadczenia związane z niełatwymi zawirowaniami historii pokazuje projekt „Kobiety z Ravensbrück”. Polegał on na zaproszeniu do realizowanego przez licealistki spektaklu teatralnego kobiet, które przetrwały obóz koncentracyjny w Ravensbrück. Połączone w pary z licealistkami przekazywały wiedzę i swoje doświadczenia młodszym. W wyniku tych spotkań nie tylko powstał spektakl, ale i zawiązały się przyjaźnie, które trwają nadal mimo zakończenia projektu. Innym przykładem jest „Inwazja ruchem kontra atak przestrzeni” – projekt taneczny realizowany przez Wandę Radłowską i jej córkę Magdę na terenie Wałbrzycha, który promował zdrowy i aktywny styl życia seniorów i młodych. Dzięki powstałym etiudom tanecznym prezentowanym także w otwartej przestrzeni publicznej uczestnicy mogli przede wszystkim poznać się nawzajem. Pokazali, że przemijający czas ma wpływ na ciało i umysł, ale nie musi ich ograniczać. Jest czymś naturalnym, wartym akceptacji. „Dziadki dziatkom” to kolejny przykład łączenia pokoleń w sposób atrakcyjny dla starszych i młodszych. Dzięki pomysłowi Dariusza Gałana i Jakuba Jakubowskiego seniorzy z Radzynia Podlaskiego mogli zabrać mieszkańców do miejsc związanych z osobistymi wspomnieniami z młodości. Historie o pierwszej miłości, wagarach czy wakacyjnych przygodach przyczyniły się do powstania filmu, który został zaprezentowany mieszkańcom. Podobnie jak w poprzednich przypadkach realizacja wspólnych pomysłów była tylko początkiem kolejnych działań. Zdobywane podczas realizacji projektów doświadczenia i wiedza za każdym razem pozwoliły nawiązać silne więzi międzypokoleniowe. Stworzyły przestrzeń do obustronnego dialogu, który zaowocował odkryciem ponadczasowych wartości.

Starsi młodszym, młodzi starszym

Wśród wielu inicjatyw łączących pokolenia dziś każdy może znaleźć coś dla siebie niezależnie od wieku. Jest także przestrzeń na realizowanie własnych pomysłów. Nie tylko modne, ale i bardzo wartościowe stały się szkoły tradycji. Dzięki nim podczas wakacji i roku szkolnego można poznawać rzemiosło, taniec, muzykę i tradycje związane z różnymi obszarami Polski. „Wakacyjne tabory” to spotkania z mistrzami i ich młodszymi uczniami, którzy uczą młodych tego, co warto ocalić od zapomnienia. Co ważne – w takich warsztatach mogą brać udział całe rodziny. Dzięki temu nauce towarzyszy wspólne spędzanie czasu, zabawa i wymiana doświadczeń.

Jak ważny jest kontakt starszych z młodszymi, pokazują także powstające na świecie i działające w Polsce domy wielopokoleniowe. W nich osoby starsze, opiekując się dziećmi w wieku przedszkolnym, nie tylko przekazują historię, ale też dają im to, czego tak bardzo dziś potrzeba: bliskość, czas i cierpliwość. To, o czym zapominają często rodzice w pogoni za lepszym bytem dla swoich dzieci. Jak bardzo ważne jest ocalenie historii przekazywanych z pokolenia na pokolenie i powrót do spontanicznej zabawy w lesie, na polu czy na podwórku, pokazuje projekt zrealizowany przez Ewę Wolf w gminie Lipowa. •

«« | « | 1 | » | »»

aktualna ocena |   |
głosujących |   |
Pobieranie.. Ocena | bardzo słabe | słabe | średnie | dobre | super |

Dodaj komentarz
Gość
    Nick (wymagany lub )

    Ze względów bezpieczeństwa, kiedy korzystasz z możliwości napisania komentarza lub dodania intencji, w logach systemowych zapisuje się Twoje IP. Mają do niego dostęp wyłącznie uprawnieni administratorzy systemu. Administratorem Twoich danych jest Instytut Gość Media, z siedzibą w Katowicach 40-042, ul. Wita Stwosza 11. Szanujemy Twoje dane i chronimy je. Szczegółowe informacje na ten temat oraz i prawa, jakie Ci przysługują, opisaliśmy w Polityce prywatności.